M’ghó m’shih sèi ah m’dí gui
K’Chò gui cuh ayan K’Chò gui ah hlô ah bi kä bi lo ba ci gui. A lôi láng ah bi loh yùm lo ci gui.
Avai hlü ah pyein ah akya ung ayan cuh k’gí k’plí tu neh kbä ah shòng neh kkhá cùng man ci gui.
Tuhchü cuh kkhá hlehnget gui om lo hleih a i ah a kyüì ung phih k’hleih neh ng’khài ci dá lo hleih
kkhá gui akdá akkhak ngón lo chütah kkhá phih cìn khai kya lo ci. Acun ah kä kya en vai ah pìgò uk ci gui noh a u noh phih kkhá gui ami ngngaih ah kkhá hlehnget a mi ngngaih ah kä mi ngón en ba vai ah ami ghun ami mhtéi vai hlü lo ci. Acun ah hlô ah avan am a m’äm gui pe ca m’ghó mshih sei gui cuh avan noh mang lo hleih avan ung a m’äm gui gok neh avan ah phäh kyih kyok kshé ci gui om lo ci. Ayan cuh k’tû mhà gui on lam k’hlêi neh lo bi neh kut on môi u hleih a i a m’äm phih kyih vai kä om màn ci.
Tuhchü cuh a u noh phih ayan kah hlô ah kthá na neh khò lô ma mòòng kä bi lo ba u neh mtà khò gui on mshoih neh bi lo u netah kä gä hlêi lo ba hnging u neh mghó mshih sei on mghó gui cuh a shäng shäng kphyût neh mshih lo u hleih acun ah phäh ah akhòtüî pèingléng adí gui u noh akni ah kä pyein hleih avan ah phäh ah kyih kyok kshé lo ci.
Acun gui mang ah phäh ah mang ciah kchàng gui mät ung ka noh lèng neh a i gui adí gui cuh akpüh akkheh ah mi teng vai ah khîn lo ca kya ci.
Mà kbäih neh a m’äm gah ci gui cuh k’hleih neh mang ci gui mät ah kya ci.Acun mang ci gui noh ami ngshunnak ah hlui hlak gui kä mang u neh mghó mshih sei gui alang düt ah ami mang ah phäh ah ami ngghî ngghòk nak ni,ami mik ùi k’hngà-kòi gui ung hteit neh ami kyä ung gok hleih a m’än gui cuh k’hleih neh ami ngpluh on täng lo ci.Mghó gui hngo shi ciah kya neh kchàng cuh shih nak vai cuh a u kä ngshî ung phih hmat vai kya lo ci.
Akhngih nak ung mang ci ah khòlô gui dí lo ci.Mghó mshih sèi ah a m’äm gui noh mghó bäng a mshih ah kä kya neh a m’äm gui cuh mdek ung thüh neh nglêimdek mdí lo ci.
Mghó kä moih kä k’hlêi en vai ashäng na gung gui ciah sèi noh akshô mdek a mdí cuh ngngaih ah akya ung a i phih kä ngah-tüh ah bi gui cuh ngdáng ca kya ci.
Mi mät ah kthá hlu ah a i kä ngah-tüh neh mi biloh mi ghin om ah phäh ah mi mät ah ghin om nak gui na ploh kheih pe gui ci cuh mi hmat vai ah khin lo ci.
Mi khòlô gui dí neh mi bi ci gui ung ka phih mneh nak a hlü hlü on goi ge shi kyu neh mi kya lo cuh avan noh mi teng düt ah akya ung mikmi ah tah gù áng tu ba ci a u kä om khai düt ah kya lo khai.
Akthum nak ung acun ah a m’äm gui mi mang ah phäh ah nglêimdek pyang ca mkyít mkyap gui lah acun èi ca kphyú kkhá gui cun phih a m’äm gui gah neh yáicâ shi kyuk khai gui ah kya ci.
Cun bäng ah kä kya neh acun ah a m’äm gui cuh khò k’â tui ung ka noh tuikhong lòng yung ah gok neh acun ung om ca kikong,ngá,ng’âi gui phih acun ah a m’äm gui gah u hleih acun gui pha neh ei o ba ciah a m’äm gui mang ca mikmi kchàng gui bä ung nghlüh lo ba ca kya ci.
Khòmdek kkhân ah hngang ghìng ci gui phùng cuh Ingkalik noh a pyéin ah(Ecology)ciah ngshün ngphan neh ghinnak on om yop ah kya ci.
A pyein hlü läi cuh a hngùn kghìng phùng cuh tumat noh tumat yî-hngêi neh ngshün ngphan neh ngvèng neh om ah kya ci cuh ami pyein ah kya ci.
A i on täng ci ciah akya ung kchàng ah pumkyä on täng ci.
Avai hlü ah khô mi mneh ah akya ung kyä pum ah ghin om kä nghloi lo ba ci.
Lù mneh ah akya ung phih kyä pum kä gái thêk ba ci.Acun ah hlo ah a i ung nat nak a om ung phih ahei gui kä gai gong ba ci.
Khòmdek ah kkhân ah ghìng om ci phung cuh kchàng ah pumkyä ung om ci gui on täng ci.
Pumkyä a gai vai ah kchàng noh a lu kkè on ngah-tüh neh a bi ah hlo ah khomdek k’om a hngùn kghìng gui a ghin gái kyóm htáng vai ah bi khai cuh kchàng ah vah kya ci.
A i ah kya hleih ci ung Kkhânpùghí noh amät ah kchô ah mhtéi khai cuh a tüi khmüt nak gui ung amät on täng khai a pyan cuh kchàng vah om ca kya ci.Akbä pi ah a thà noh a mdí ung avan dí khai ci cuh na tüì khmüt gui ci noh ana peit gui ah lu kchók on mi hmat neh mi ghin vai ana thà gui ah kya ci.
