Bä ciah Arnold Janssen ah ghünlu a mòng
Bä ciah Arnold Janssen cu Christu kum 1837, November k’cha 5 hngüp ung Germany ghun kho, Goc hung ng’tüi ciah kya ci. A ni cu lai bi lo ne ei ok ci gui ah k’kyawng khui ung ka no ng’vai lo ciah kya ci. A ni cu Catholic Augustinianum High School ung Philosophy lah Theology ng’thei ne Muenster ung om ciah Boiphaya kya nak ah kyawng un glut tu ciah kya ci. Christu kum 1861 ung Taigü Boi ah kya lo tu ne ca m’thei ne om ciah kya ci. Bä ciah Arnold Janssen cu Taigü nak ah Apostolicship ung Rector ah k’hmoh u hleih a hei Christian yumtu ng’chang gui awn a k’ni ah ng’hnguh ng’hmat ne om lo ciah kya ci. Hteit hton ghüi ne Khanpughi ah mong lam gui bi lo ne a kya lo kon ah ca a m’thei nak ung ka no ng’düm ne Jermany lah a hei kho gui ung Khanpughi ah mong lam gui bi lo ne om ciah kya ci. A ni no a guk ah “The little messahe of the Sacred Heart” ci-ah Magazine cu k’chang a k’daa no a kya ah a mi yum ngak tu ah kya ci.
19 Century a k’hngu ah Germany ghunkho mâng gui no a hlü a hngäí ah ci lo u ne Catholic ng’hngu ng’tuk nak ah u-pa-tei ah phäh ah Taigü Mâng gui pha gui ne thong ung chum gui ne ta Taigü Boi gui cu khophung a mi got täm gui ah kya ci. A cun ah kya lo hleih Bä ciah Arnold Janssen cu a cun ah kä ni ciah a mi buit awt gui a k’ni pi ah a kya lo ba vai ah lam k’tha na ne shui ciah kya ci. Khophung a mi got täm ah Taigü Boi gui cu Khanpughi ah mong lam thähla m’thei m’thang khai gui ah kya lo hnging ci gui. Kä cun ung Khanpughi ah mong lam thähla m’thei m’thang khai ah k’chang gui om lo khai ah bi lo hnging ci gui ci ne ghun kho ng’vai gui am ng’shang ciah kya ci. Cun tu pang ah phih a ni k’bäi ci gui cu kä daa ciah kya ci. Jermany ung om ci gui ah yumtu k’chang gui cu a cun ah a kya lo hnging vai ah a ge ah kä om hnging ci gui ah kya hleih Bä ciah Arnold Janssen no a pyein gui cu a ng’ngahtüh düt a pyein ci ne van no kä bäi hnging hleih Bä ciah Arnold Janssen no “Khanpughi no a í bo ta a k’thai ah lam awn bi vai ah na chü gui ci. Shin ah yumtu ng’bum ung a van dídam ne a kya yah ung bi loh vai hlü ci” ci ne m’shang tu ba gui ciah kya ci.
“Boi Yesu ah ghui m’lung ah ng’thu k’thai” ci ne a guk ah Magzine cu leng ne yoi tuk ne ngui shui ciah kya ci. Jermany ghunkho mong a ng’thong hlah cu Taigü Boi ah kya lo khai gui ah mang vai ah im tumat shui vai ah Bä ciah Arnold Janssen ah phäh ah kä ng’hloi ng’hlak nak cu buiawt ciah kya ci. Nathaland awn ng’et ciah Styel ung kho m’dek tumat k’hleih ne a cun ung the Divine Word Missionaries ci-ah ng’htoi cu Christu kum 1875 ung a m’düih ah kya ci. A cun ung ka no kho kum k’phli sho lo hleih Khanpughi ah bi bi khai k’hngih cu Tayuk kho ah hteit ci goi ah kya ci. Styel ung a kyäp kyäp ah gok lo ne a mi m’lung k’nga a mi ngmüi m’cha lam ah pyangtham ne Khanpughi ah mong lam thähla m’thei m’thang tu hlü ci gui ah k’hmo k’tho gui cu da lo lei lei ne ngami gui cu Khanpughi ah mong lam m’thei m’thang thähla nak ung a kya ah bi lo hlü ci gui ah m’lung k’nga om ci gui ah kya ci. A mi om nak ah im gui phih ng’shoih lo ne a cun ung ei k’ok lam ah gung tu k’khai gui ah k’hngumi hta gui cun phih daa lo lei lei ne kya hleih a cun ah k’hngumi hta gui ung ka no “The Holy Spirit” ci-ah Mamah ng’htoi cu a m’düih ba ah kya ci. A cun ah ng’htoi ung ka Mamah gui cu Christu kum 1895 ung Agentina ah maapi k’bäih ne Khanpughi ah mong lam gui m’thei m’thang khai gui ah hteit ci gui ah kya ci. Bä ciah Arnold Janssen cu January 15 hngüp, A khokum 71 ung Styel ung om ciah a om nak ah imu ng shih ci. A ni cu Khanpughi ah mong lam bi ci gui lah ca m’thei ci gui ghung m’htei gui ciah bä ciah k’chang tumat ah kya ci.
